Αρχείο | Ιουλίου, 2013

Αν ήσουν αόρατος, θα λήστευες μια τράπεζα;

1 Ιολ.

images

Είναι φορές που θέλω πολύ να υποστηρίξω τις ανθρώπινες αδυναμίες και άλλες που εκρήγνυμαι από την άδικη συμπεριφορά κάποιων, αφού πρώτα έχω βουλιάξει για λίγο στην απογοήτευση από πράξεις τους με αποδέκτη εμένα ή και άλλους. Λένε ότι συνήθως είμαι επιεικής. Άλλωστε, το βασικό μου ενδιαφέρον στρέφεται πάντα στο τέλος στο να κατανοήσω την ανθρώπινη φύση. Ή καλύτερα, αυτό που οι κοινωνίες ανά τους αιώνες έχουν διαμορφώσει ως συνήθη ανθρώπινη συμπεριφορά. Δεν υπάρχει άλλωστε γονίδιο που να μας κάνει αγενείς, άδικους, καλούς, κακούς, άπιστους, κλέφτες, πότες κ.λπ. Είναι αποτέλεσμα εξωτερικών παραγόντων, ερεθισμάτων και περιβάλλοντος όλα αυτά. Στην προκειμένη περίπτωση, με απασχολούν οι λόγοι για τους οποίους επιλέγουμε το «καλό» ή το «κακό», το «σωστό» ή το «λάθος» σε κάθε περίπτωση.

Δεν με ενδιαφέρει αυτή την στιγμή να επικεντρωθώ στο τι είναι σωστό ή λάθος, άδικο ή δίκαιο. Πέρα από κάποιες βασικές περιπτώσεις που κάτι θεωρείται με αντικειμενικά κριτήρια π.χ καλό ή κακό, σε γενικές γραμμές καθένας έχει δική του κλίμακα αξιών σύμφωνα με την οποία χαρακτηρίζει με τον ένα ή τον άλλο τρόπο κάθε πράξη. Εμπλέκονται πεποιθήσεις, ακούσματα, περιβάλλον και πολλά ακόμα στην διαδικασία της κριτικής κάθε ενέργειας του εαυτού μας ή των συνανθρώπων μας. Για ποιο λόγο επιλέγουμε όμως το σωστό, το καλό, το δίκαιο (όταν τα επιλέγουμε); Είναι πάντα επειδή αυτό ταιριάζει στο σύστημα αξιών μας και μας εξασφαλίζει ύπνο με ήσυχη συνείδηση; Ή μήπως είναι συχνά ο φόβος των συνεπειών αν κάνουμε το αντίθετο; Κι αν αυτός είναι ο λόγος που πράττουμε το «σωστό», τότε μας αξίζει «μπράβο»;

Όσο είχα κατά νου αυτά τα ερωτήματα, θυμήθηκα έναν μύθο από την «Πολιτεία» του Πλάτωνα. Αναφέρομαι στην ιστορία με το «δαχτυλίδι του Γύγη». Εν περιλήψει, ένας βοσκός -ο Γύγης- βρίσκει ένα δαχτυλίδι με το οποίο έχει την δυνατότητα να γίνεται αόρατος. Μπορεί λοιπόν ανά πάσα στιγμή να κάνει ό,τι θέλει (από την πιο αγνή μέχρι την πιο μοχθηρή πράξη) γνωρίζοντας ότι δεν πρόκειται να τον αντιληφθεί κανείς. Σταματά δηλαδή από εκείνη την στιγμή να υπάρχει γι’ αυτόν η έννοια της ευθύνης. Στην πορεία λοιπόν, ξελογιάζει την βασίλισσα και σκοτώνει τον βασιλιά.

Αναρωτιέμαι… αν είχαμε ένα δαχτυλίδι όπως αυτό που βρήκε ο πρωταγωνιστής της αλληγορίας του Πλάτωνα, θα μπορούσαμε να μείνουμε πιστοί στο εσωτερικό μας σύστημα αρχών ή τελικά, αυτό που μας αποτρέπει από άσχημες πράξεις (θα αποδεικνυόταν ότι )είναι ο φόβος της γνωστοποίησης του θέματος, της κατακραυγής ή της όποιας τιμωρίας; Μήπως πολλά από τα «άνομα» που αποφεύγουμε, θα τα κάναμε αν είχαμε την δυνατότητα να γίνουμε …αόρατοι; Δεν μπορώ να γνωρίζω με βεβαιότητα. Η μαγκιά όμως είναι να επιλέγεις το δίκαιο, το σωστό, το καλό ακόμα κι όταν ξέρεις ότι και το αντίθετο να κάνεις, δεν θα το αντιληφθεί κανείς. Έτσι δεν είναι;

Advertisements
Αρέσει σε %d bloggers: